Etienne Joseph Fontaine, houtdraaier (Etienne Joseph Fontaine, tourneur sur bois)

 

Etienne Joseph Fontaine, mijn voorvader in de zevende generatie werd op 14 mei 1751 geboren in Felleries, Noord-Frankrijk, dat jaar een dorpje met 893 inwoners.

Hij wordt houtdraaier, een eeuwenoud beroep oorspronkelijk door de Egyptenaren uitgevonden. Het beroep bestaat erin om uit blokken hout allerlei ronde voorwerpen te maken zoals tafelpoten, kommen, ornamenten, kandelaars, onderdelen voor bijvoorbeeld spinnewielen.

 

Het moet geen licht werk geweest zijn, de automatisatie van dit beroep kwam er maar tegen het einde van zijn loopbaan. Etienne Joseph moest het doen met een constructie van ijzeren pedalen, zware balken en soms lange koorden. Meestal werd samengewerkt met een andere ambachtsman zoals een meubelmaker, brillen, kaarsenmaker, sporadisch al eens een apotheker voor grote pillendozen. Veel houtdraaiers liepen tijdens het werk regelmatig kwetsuren op wanneer bijvoorbeeld kledij iets te los zat en vast kam te zitten in de draaibank of wanneer stukken hout losschoten van het oorspronkelijk materiaal. Beschermingsmaatregelen bestonden toen natuurlijk nog niet. Het inkomen was ook maar mager, in die tijd werd trouwens niet steeds contant betaald maar een deel ook in materiaal of goederen voor het huishouden. Een werkdag duurde 13 uur, vrouwen verdienden de helft van hun echtgenoot en eventuele kinderen nog eens de helft van hun moeder. Het feit dat niet steeds in contanten verhandeld werd toont eigenlijk ook aan dat onze voorouders anders tegenover de waarde van geld stonden.

In 1787 wordt zoon Jacques Philippe Joseph geboren maar is vader Etienne een tijdje nergens te vinden, moeder Marie-Josèphe Trotin staat er alleen voor. We zitten aan de vooravond van de Franse Revolutie, het land bulkt van de staatsschuld en politieke spanning zorgen al voor onrust, ook in Le Nord (nu les Hauts-de-France), slechte oogsten en gerommel onder arbeiders, dagloners en landbouwers maken het leven onzeker.

Etienne Joseph overlijdt in Felleries op 29 januari 1833, op de voor die tijd zeer respectabele leeftijd van 81 jaar, zijn echtgenote werd slechts 45 jaar oud, Marie-Josèphe overleed reeds in 1796.

 ---

Étienne Joseph Fontaine, mon ancêtre dans la septième génération, est né le 14 mai 1751 à Felleries, dans le nord de la France, un petit village comptant 893 habitants cette année-là.

Il devient “tourneur sur bois”, un métier ancien inventé par les Égyptiens. Ce métier consiste à fabriquer, à partir de blocs de bois, toutes sortes d’objets ronds tels que des pieds de table, des bols, des ornements, des chandeliers ou encore des pièces pour rouets.

 

 Ce n’était pas un métier léger : l’automatisation dans le secteur n’est apparue qu’à la fin de la carrière d’ Etienne . Il devait se contenter d’une construction composée de pédales en bois ou fer, de lourdes poutres et parfois de longues cordes. On travaillait le plus souvent en collaboration avec un autre artisan, comme un menuisier, un opticien, un fabricant de bougies, et parfois même un apothicaire pour les grandes boîtes à pilules. De nombreux tourneurs sur bois subissaient régulièrement des blessures pendant leur travail: lorsque des vêtements trop amples se coinçaient dans le tour ou lorsque des morceaux de bois se détachaient de la pièce initiale, les mesures de protection n’existaient évidemment pas encore à l’époque.

Les revenus étaient également modestes : à cette époque, le paiement ne se faisait pas toujours en espèces, mais aussi en matériaux ou en biens pour le ménage. Une journée de travail durait 13 heures ; les femmes gagnaient la moitié du salaire de leur mari, et les enfants éventuels la moitié de celui de leur mère. Le fait que les échanges ne se faisaient pas toujours en espèces montre aussi que nos ancêtres avaient une autre perception de la valeur de l’argent.

En 1787 naît son fils Jacques Philippe Joseph, mais à cette époque, le père Étienne est introuvable pendant un certain temps, laissant la mère, Marie-Josèphe Trotin, seule face à la situation. Nous sommes à la veille de la Révolution française : le pays est accablé par la dette publique et les tensions politiques provoquent déjà des troubles, y compris dans le Nord (aujourd’hui les Hauts-de-France). Les mauvaises récoltes et l’agitation parmi les ouvriers, les journaliers et les agriculteurs rendent la vie incertaine.

Étienne Joseph meurt à Felleries le 29 janvier 1833, à l’âge très respectable pour l’époque de 81 ans. Son épouse n’a que 45 ans quand elle décède en 1796.

Cool runnings,

Emmanuel 

 

Als je niet de enige bent die verliefd is op kaas.

Zoals de meesten onder jullie ondertussen wel weten is mijn lieftallige eega Sandra Gerritje Wajer volop bezig haar Kaasmeester-droom vorm te geven, de boeken en documentatie zijn ondertussen niet meer te tellen en elke dag stipt ze wel iets anders aan dat nog moet opgezocht of bekeken worden. 

Ze ziet kazen en kleuren van kazen in de hele wereld rond haar: van de groeven in een houten tafelblad tot bloemen in een bos, de kleur van een behang, de as van een barbecue, de geur in een kamer,... Echt maf.

Deze vakantie zijn we weer in het mooie Gelderland en zoals al tientallen jaren ook weer op de Veluwe.

Enkele dagen geleden mochten we, ja "we", een dagje meelopen met kaasmaakster Anne van Remeker kaas. Het werd een mooie interessante ervaring, hard werken en veel input. Kaasmaakster Anne was zo gepassioneerd en enthousiast dat ik wel kon begrijpen waarom mijn Wajerke kaas een magisch product vindt. Je staat echt verteld hoe goed de natuur iets doet, het is bijna een wonder zelfs. Zoals gezegd is het keihard werken en ons respect voor Anne is groot want ze doet dit normaal gezien helemaal alleen. Je moet echt constant doordoen, de tijd nauwlettend in de gaten houden, ondertussen voorbereidingen treffen voor de opkuis en super-hygiënisch werken.

Remeker is een biologische kaasmakerij met een veestapel bestaande uit Jersey-koeien, dit ras geeft een vettere melk die dus ideaal is voor kaas maar kan soms pittig uit de hoek komen. De dieren zijn ook niet onthoornd, wat ze naar mijn smaak mooier maakt maar blijkbaar ook resistenter. Hoorns helpen ook voor de afkoeling bij warm weer, dus: het onthoornen kan ik best begrijpen uit veiligheidsoogpunt maar misschien moeten sommigen toch eens beginnen nadenken over de andere voordelen.

Op het einde van onze werkdag hebben we 29 stuks Remeker kaas helpen maken en netjes in de rekken gelegd in een heerlijk ruikende rijpingskamer, daarna volgde natuurlijk een diepgaande reiniging van al het materiaal en dat is wel wat. Moe maar zeer voldaan bestelden we nog enkele stukken kaas voor thuis en vertrokken met een brede glimlach terug richting Putten. Mijn Wajerke had er weer een leerrijke dag opzitten, op weg naar deel I van haar droom: Kaasmeester worden.

Cool runnings,

Emmanuel

It's a wrap, hoofdstuk afgesloten.

Het zit erop, 22 jaar Rogers Corporations voorbijgevlogen, de Belgische vestiging sluit. We kunnen daar een boom of heel bos over opzetten maar dat zou slechts negatieve energie zijn, dus...

22 jaar waarin mijn lieve eega het beste van zichzelf gegeven heeft en ook vaak het beste uit haar collega's gehaald heeft blijkens de vele mooie afscheidsberichtjes.

Onze jongste dochter heeft haar mama eigenlijk nooit anders gekend dan met grijs t-shirt, grijze werkbroek en veiligheidsbril. De laatste jaren de fiets van mama aan de lader gehangen want voor de "late shift" ging ze bij mooi weer graag met de fiets naar Evergem. Ik reed haar dan vaak tegemoet na 22u en we dronken saampjes een glaasje in een lokale horecazaak op de terugweg. Vorige vrijdag deed ik dat voor de laatste keer en dit keer zaten op het terras goeie vrienden van ons, haar metekind, onze oudste dochter met vriend en twee leuke knullen waarvan eentje onze "aangenomen zoon" is, ik bedank iedereen voor de mooie avond.

Ons gezin heeft jaren op ploegenregelmaat geleefd maar alles werd telkens zo goed georganiseerd door mijn Wajerke dat de dochters en ik daar eigenlijk geen probleem mee konden hebben, zoals ik al zei alles was enorm goed en liefdevol gemanaged. Het enige wat ik moest doen was goed luisteren tijdens de briefing 's avonds laat of 's morgens of de nota lezen die bij thuiskomst steevast op de hoek van de tafel lag. Mijn hobby's maar ook die van de dochters hebben nergens onder geleden, hectiek was ons onbekend.

Vanmorgen is "moederke" zoals ze genoemd werd nog eens naar het werk gereden met verse lasagne en scampi en toen weerklonk iets na 14u het allerlaatste telefoontje vanop de parking "dat ze naar huis komt".

Omdat ze geen persoon is die makkelijk stil blijft zitten is de lade met toekomstplannen natuurlijk allang opengetrokken, meer daarover lezen jullie later wel. Nu eerst even bekomen van wat emotionele dagen en uitrusten, ik schat dat ze dat maximum 48u uithoudt.

Daarna begint ze aan een heel nieuw hoofdstuk in haar leven, even enthousiast en gedreven en in de wetenschap dat het gezin weer 100% achter haar gaat staan en vooral: dat ze dat weer goed gaat doen.

Mijn Wajerke, als ze geen plannen maakt is ze ziek maar zo heb ik haar graag.

Cool runnings,

Emmanuel

Laatste fietstocht naar huis maar aan de horizon liggen al nieuwe plannen.

 

Charles Louis Paquier, gesneuveld in Maastricht in 1795

Mijn Franse voorvader in de zevende generatie, Charles Louis Paquier was van beroep eigenlijk kleermaker. Zijn vader was "fripier" daarover schreef ik reeds eerder.

Hij werd te Maubeuge geboren op 24 januari 1726, kreeg nadat ze naar Lez-Fontaine verhuisden met echtgenote Marie Philippe Ansiaux twee kinderen: een dochter Orélie (°1777) en een zoon Jean-Baptiste (°1794).

Zoals met wel meer voorvaders in onze familie gebeurde werd ook hij opgeroepen om het (Revolutionaire) leger bij te staan in buitenlandse gevechten, in zijn geval moet dat vermoedelijk vanaf midden 1793 geweest zijn en meer bepaald in de oorlog om de Zuiderlijke Nederlanden en de Nederlandse Republiek, beter gekend als "de Republiek".

Onder leiding van generaal Jean-Bapstiste Kléber trekt hij met de artillerie naar Fleurus om er na een wrede veldslag en een verlies van ongeveer 5000 manschappen door te trekken naar Maastricht. De Fransen slagen erin om na een kort maar goed georganiseerd beleg de stad in te nemen. Charles Louis is ondertussen echter gewond geraakt en belandt er in het Hôpital de la Concorde aan de Grote Looiersstraat. Daar overlijdt hij uiteindelijk aan zijn verwondingen op 14 januari 1795.

Dochter Orélie huwt twee jaar later zonder vader, zoontje Jean-Baptiste heeft zijn vader nooit gekend want hij werd geboren op 11 januari 1794... Moeder Marie Philippe is nooit hertrouwd.

Cool runnings,

Emmanuel